بۆچی بە بەردەوام هەست بە ماندووبوون و شەكەتی دەكەی؟

:: PM:04:12:16/09/2021 ‌

هەندێكجار مرۆڤ ئەركێكی وای نەكێشاوە، بەڵام بە درێژایی رۆژ هەست بە ماندوویی و شەكەتی دەكات، رەنگە ئەو حاڵەتە پێویستی بە نیگەرانی زۆر نەكات، چونكە حاڵەتێكی بڵاوە و هۆكارەكەیشی زۆر جار پێوەست بێت بە شێوانی نوستن یان خۆراكی ناتەندروستەوە، شارەزایان هۆكار و چارەسەری روون دەكەنەوە.

لە هۆكارەكانی ئەو حاڵەتە، خواردنی بڕێكی زۆری شەكر و كاربۆهیدراتی دروستكراوە، كاربۆهیدرات سەرچاوەی سەرەكیی وزەیە بۆ لەش، دوای هەرسكردن دەگۆڕێت بۆ شەكر و وزەی پێویستی لێ بەرهەم دێت، بەڵام زۆر خواردنی دەبێتە هۆی هەستكردن بە ماندووبوون و ماتبوونی بەردەوام، چارەسەری ئەو حاڵەتە كەمكردنەوەی خواردنی شەكر و كاربۆهیدراتی دروستكراوە.
پێویستە رۆژانە بڕی پێویستی ئاو بخۆیتەوە، واتە نزیكەی هەشت كووپ
شێوانی نوستن هۆكارێكی ترە، واتە نەنوستن بۆ كاتی پێویست، چونكە لە كاتی نوستن لەش چەندان ئەركی پێویست بەجێ دەگەیەنێت، بۆیە ئەگەر نوستن وەك پێویست نەبێت، ئەو ئەركانە بە جوانی بەجێ ناگەیەندرێت و هەست بە شەكەتی دەكەی، چارەسەر رێكخستنی كات و شێوازی نوستنە، هەستیاریی خۆراك یان خواردنی خۆراكی نەگونجاو لەگەڵ لەشت هۆكارێكی ترە، كە چەند حاڵەتێكی وەك سەرئێشە و كێشەی كۆئەندامی هەرس دروست دەكەن، هەروەها خواردنی گلۆتین و شیرەمەنی، كە هەندێك هەستیاریان بۆی هەیە، بۆیە وریای خۆراكی خۆت بە. 

هۆكارێكی تر دەست نەكەوتنی كالۆری و وزەی پێویستە لە خۆراكی رۆژانە، وەك هەندێك جۆری سەختی ریجیم، كاتێك وەك تێكڕا مرۆڤ پێویستی بە 1200 كالۆری رۆژانە هەیە، بۆیە وریای خۆراكی رۆژانەت بە، كێشە و شێوانی رژێنی دەرەقی هۆكارێكی ترە، كە كێشەی نوستن و خۆراك و ماندووبوون دروست دەكات و پێویستە ئەو حاڵەتە چارەسەر بكرێت.  

دەست نەكەوتنی بڕی پێویستی پرۆتین هۆكارێكی تری هەستكردنە بە شەكەتی، بۆیە پێویستە ئەو خۆراكانە بخورێت كە پرۆتینیان تیادایە وەك ماسی و گۆشت و هیلكە، وشكهەڵگەڕان و پێویستی لەش بۆ ئاو هۆكارێكی ترە، بۆیە پێویستە رۆژانە بڕی پێویست لە ئاو بخۆیتەوە، نزیكەی هەشت كووپ، خواردنەوەی بەردەوامی وزەبەخشەكان كە كافایین و شەكر و ڤیتامین (بی)، زۆریان تیادایە، بۆیە پێویستە كەمیان بكەیتەوە و چەند سەعاتێك پێش نوستن نەیانخۆیتەوە.

رارایی زۆری مرۆڤ و دەمارگیریی شەكەتی بەردەوام دروست دەكات، بۆیە خۆت لەوانە بپارێزە و وەرزشی یۆگا و تێڕامان بكە، كەمیی كانزا و ڤیتامینەكان هۆكارێكی ترە، بۆیە ئەوانە بخە ناو سیستمی خۆراكی رۆژانەت، لەوانەیشە شەكەتی بەهۆی چەند جۆرێك نەخۆشییەوە بێت، لەوانە پەتای شەكەتی بەردەوام كە زیاتر تووشی ژن دەبێت و داهێزران و بێ تاقەتی و كەمخەویشی لەگەڵ دەبێت، ئەو كەسە تەركیزی كەم دەبێتەوە و رارا دەبێت و ئازاری جومگە و ماسولكەی دەبێت لەگەڵ سەرئێشەیەكی نائاسایی، جیا لە ئازاری لیمفە گرێكان و هەوكردنی قورگ.

كەمخوێنی هۆكارێكی ترە، واتە كەمبوونەوەی رێژەی خڕۆكە سوورەكانی خوێن و كەمبوونەوەی ئاسن لە لەشدا، ئەوانە تووشی شێوانی نوستنیش دەبنەوە، بە گشتی هەست بە شەكەتی و كورتی هەناسەدان و بزركاوی رەنگی پێست و ناڕێكی لێدانی دڵ دەبنەوە، هەرچی ئازاری ماسولكەكانە، چەند نیشانەیەكی لەگەڵە وەك شەكەتی و ئازاری پەرشوبڵاوی لەش و زەحمەتی جووڵانەوە و خەمۆكی و نیگەرانی و كێشە لە تەركیزكردن و سەرئێشە و شەقیقە.  

ئەوانەی تووشی ئینفلەوەنزا و سەرمابردوویی یان هەر ڤایرۆسێك دەبنەوە، سیستمی بەرگری لەشیان چالاك دەبێت و كار لە نوستایان دەكات، هەروەها شێوانی سیستمی بەرگری لەش، كە ئەو سیستمە بە هەڵە هێرش دەكاتە سەر ئەندامەكانی لەش و كێشە بۆ خودی مرۆڤەكە دروست دەبێت، وەك نەخۆشییەكانی دەردەڕێوی و هەوكردنی رۆماتیزمی جومگەكان، بۆیە ئەو هەوكردنەوە خەوزڕان و شەكەتی دروست دەكات. 

نەخۆشی شەكرە یەكێكی ترە لە هۆكارەكان، كاتێك 90%ی ئەوانەی جۆری دووەم شەكرەیان هەیە بەدەست كێشەی نوستنەوە دەناڵێنن، لە رێگەی زۆر میزكردنی شەوانە و مێروولەكردنی پێیەكان و شێوانی هەستەدەماری پەلەكان، جیا لەوە نەخۆشییەكانی دڵیش هۆكارە، لە ژنان دووگیانی و بەر لە سووڕی مانگانە شەكەتی دروست دەكات، هەروەها خەمۆكی و خەمخواردن و بێزاری و هەڵچوونی خێرا و بێهیوایی و كەمی جوولە و بیركردنەوە لە خۆئازاردان، هەندێك جۆری لادانیش هەن وەك خواردنی مادەی هۆشبەر و هیتریش.                 



وشە - مه‌حموود ئیسماعیل