لە ماوەی دوایی گوشارێكی زۆر لەسەر هەسەدە هەبوو بۆ جێبەجێكردنی رێككەوتنی دیمەشق كە بە میانگیریی ئەمەریكا و فڕەنسا ساز كرابوو، ئەمەریكا هەر لە یەكەم رۆژی رووخانی رژێمی بەشار ئەسەد، بەتەواوەتی چاوی بڕیوەتە سووریا و هێنانی ئەحمەد شەرع بۆ دەسەڵات لە سووریا، كە ناوەكەی لە ئەبو محەمەد جۆلانی سەركردەی دەستەی تەحریری شامی داعش ئینجا قاعیدە گۆڕی، بۆیە ئێستە سووریا هەلێكی مێژووییە بۆ واشنتن و ئەنقەرە و تەلئەبیب بۆ سەپاندنی ئەوەی دەیانەوێت بەسەریدا.
بۆ یەكەم جارە لەوەتەی شەڕی ئۆكتۆبەری 1973، هەریەك لە ئەمەریكا و سووریا و ئیسرائیل لە شەشی ئەم مانگە گەیشتنیان بە رێككەوتنێك لەبارەی میكانیزمێكی هاوئاهەنگیی هاوبەش رابگەیەنن، كە چاودێران ئەو هەنگاوە بە ئاساییكردنەوەی پێوەندییەكانی سووریا و ئیسرائیل دادەنێن بەناوی دامەزراندنی شانەیەكی تەناهیی هاوبەش.
ئەو شانە وەك دەزگایەكی پێوەندی بۆ ئاڵوگۆڕكردنی بەردەوامی زانیاریی هەواڵگری وایە، بۆ كەمكردنەوەی پەرەسەندنی سەربازی و بەهێزكردنی پێوەندیی دیپلۆماسی و تاوتوێكردنی بابەتە بازرگانییەكان لەژێر سەرپەرشتیی ئەمەریكا، ئەوەش بەپێی ئەو بەیاننامە هاوبەشەی وەزارەتی دەرەوەی ئەمەریكا بڵاوی كردەوە، سووریا لە باسی رێككەوتنە ئاماژە دەكات كە ئامانجی ئەو وەستانی هێرش و بۆردمان و لەشكردێشیی ئیسرائیلە بۆ سەر خاكەكەی، جیا لە كاراكردنەوەی رێككەوتنی دابڕینی هێزەكانی هەردوولا كە لە 1974 كراوە و لە دوای رووخانی ئەسەد ئیسرائیل دەستی بە پێشێلكردنی كردووە.
بەپێی
بەیاننامەكەی ئەمەریكا، هەردوولا بڕیاریان داوە شانەیەكی هاوبەشی پێوەندی بۆ ئاسانكردنی هاوئاهەنگی خێرا و بەردەوام لەبارەی ئاڵوگۆڕكردنی زانیارییە هەواڵگرییەكان و نەهێشتنی پەرەسەندنی سەربازی و بەهێزكردنی پێوەندیی دیپلۆماسی و بازرگانی بە سەرپەرشتیی ئەمەریكا دروست بكەن، وەك میكانیزمێكیش بۆ چارەسەركردنی هەر ناكۆكییەك و نەهێشتنی خراپ لەیەكتر گەیشتن، ئەمەریكا سەرپەرشتیی میكانیزمەكە دەكات، بۆ نەهێشتنی پەرەسەندن و خراپ لێكگەیشتنی هەردوولا بە خێرایی.
رێككەوتنەكە بە سەرپەرشتیی ستیڤ ویتكۆف نێردراوی تایبەتی كۆشكی سپی و گارید كۆشنەر زاواكەی ترەمپ و تۆماس باراك نێردراوی تایبەتی ئەمەریكا بۆ سووریا كراوە، لە لایەن ئیسیرائیل یحیئیل لیتر باڵوێزی ئیسرائیل لە واشنتن و رۆمان جۆقمان سكرتێری سەربازیی سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیل و جیل رایخ كاربەڕێكەری سەرۆكی ئەنجوومەنی ئاسایشی نەتەوەیی ئیسرائیل و لە لایەن سووریاشەوە ئەسعەد شەیبانی وەزیری دەرەوە و حوسێن سەلامە سەرۆكی دەزگای هەوڵگری ئامادەی بوونە.
لەوكاتەی شارەزایان پێیان وایە ئەمەریكا ئیدارەی دۆخی سووریا دەدات و هاوسەنگی لە نێوان ئیسرائیل و توركیا و سووریا و هەسەدە بەو جۆرەی بەرژەوەندییەكانی دەیخوازێت دروست دەكات، بەتایبەتی كە لە نێوان هەموو ئەو لایەنانە كورد لاوازترینە و ئەوان بە كوردیان راگەیاندووە پێویستە بۆ ئەو قۆناغە چی بكات و چەند جارێك باراك ئەوەی دووپات كردووەتەوە، رۆژنامە عیبرییەكان، لەوانە "جۆرزالیم پۆست"، ئاماژە بۆ چەند خاڵێكی نادیاری رێككەوتنی دیمەشق و تەلئەبیب دەكەن.
بەپێی رۆژنامە ئیسرائیلییەكە، لە شەشی ئەم مانگە ئیسرائیل و سووریا لە پاڵ ئەوەی باس كرا، رێك كەوتوون بۆ دەست پێكردنی گفتوگۆ لە بوارەكانی مەدەنی، لەوانە وزە و كشتوكاڵ و پزیشكی، ئامیت سیگال پەیامنێری كەناڵی 12ی ئیسرائیل ئاماژە دەكات كە قسە لەسەر ئەوە دەكرێت كە ئەمەریكا پێشنیازی ئاشتییەكی ئابووری لە نێوان سووریا و ئیسرائیل كردووە، واتە ئاساییكردنەوەی ئابووری، گفتوگۆ لەسەر پلانێكی هاریكاریی ئابووری لە نێوانیان كراوە، باسی دروستكردنی ناوچەیەكی هاوبەشی ئابووری بە درێژایی پشتێنەی سنووری لە چەك داماڵراو كراوە لەوانە پڕۆژەی وزە و كارگەی دەرمان و شوێنێكیش وەك كەمپی خلیسكانی سەر بەفر، كە دەبێتە هۆی زیادكردنی چوار ملیار دۆلای ساڵانە بۆ داهاتی ناوخۆی سووریا، جیا لە زیادبوونی 800 مێگاوات كارەبا و فەراهەمكردنی 15 هەزار هەلی كار و زیادكردنی بەرهەمهێنانی دەرمان بە رێژەی 40%.
لای خۆیەوە مەیسا قەبانی چالاكی سووری دانیشتووی ئەمەریكا دەڵێت، ئەوەی لە پاریس بە سەرپەرشتیی توركیا و ئەمەریكا لە نێوان ئیسرائیل و سووریا كراوە دامەزراندنی ژوورێكی ئۆپراسیۆنەكانە لە عەمان لە ماوەی سێ مانگ كار بۆ گەڕاندنەوەی پارێزگای سوێدا بۆ دەسەڵاتی سووریا و دامەزراندنی ناوچەیەكی هاوبەشی ئابووری لە نێوانیان، بە هاوشێوەی رێككەوتنی كامپ دێڤید لە سینا، لە بەرانبەر بەوە ئیسرائیل گەرەنتی داوە بەهیچ شێوەیەك لەسەر رۆژهەڵاتی فورات نەیتە دەنگ ئەگەر سووریا ویستی وڵات یەك بخاتەوە، ئێستەش چاوەڕوانی سەعاتی سفرن بۆ كۆنترۆڵكردنی ناوچە كەناراوییەكانی ئەو وڵاتە.
بەپێی شارەزایان ئێستە ئەمەریكا دەیەوێ بە پلانێكی فرەوان لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، لەبری ئاڵۆزی و شەڕ و رێككەوتنی ئاشتی و سیاسییەكان لە ناوچەكە، دۆخەكە لە ئاشتیی سیاسی بەرەو ئاشتییەكی ئابووری ببات، واتە لە نێوان ئیسرائیل و تەواوی وڵاتانی عەرەبی لە رێگەی دیپلۆماسیەتی ئابوورییانە، واتە راكێشانی وڵاتانی عەرەبی بۆ ئاساییكردنەوە لەگەڵ ئیسرائیل و رێككەوتنی ئیبراهیمی لە رێگەی بیرۆكە و شارەزایی و پرشۆژە ئابوورییەكانی تەلئەبیب.
بە مانایەكی تر پلانەكەی ئەمەریكا زۆر لە یەكخستنەوەی سووریا و ناچاركردنی بۆ ئاساییكردنەوە لەگەڵ ئیسرائیل گەورەترە، ئەمەریكا دەیەوێ ئاشتی سیاسی بە ئاشتییەكی ئابووری بگۆرێت، هاوپەیمانیی ئیسرائیلی عەرەبی، كە بەهۆی شەڕی غەزە لەناو چوو، ئەوجارە لەسەر بنەمایەكی ئابوورییانە بنیات بنێتەوە، واتە لە رێگەی داڕشتنەوەی نەخشەی هاوپەیمانییەكان لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لەسەر بنەمای بەرژەوەندیی ئابووری و تەناهی لەگەڵ وڵاتانی عەرەبی خزمەت بە ئیسرائیل بكات، ئەوەش دوای رووخانی هاوپەیمانیەتییەكانی پێشوو بەهۆی شەڕی غەزەوە.