سەرەتای ئەمساڵ یەكەم كۆسپ و تاقیكردنەوەی راستەقینە رووبەڕووی هەسەدە و پەیەدە لە سووریا لەوەتەی شەڕی ناوخۆی ئەو وڵاتە لە دوای بەهاری عەرەبی هاتەوە، لە كۆنترۆڵكردنی ناوچەیەكی فرەوانی سووریا بە كێڵگەی نەوت و كشتوكاڵ و بەنداو و سەرچاوەی ئاو و كارەبا و خالی سنوورییەوە، بۆ تێكەڵبوونەوەی تەواوەتی لەگەڵ دەسەڵاتی نوێی سووریای پاڵپشتیكراو لە لایەن گرووپە توندڕۆكانەوە، تا ئێستە كەس راستیی رووداوەكان نازانێت، بەڵام كۆتایی چیڕۆكی هەسەدە چۆن دەبێت؟
زەید سەفوك شرۆڤەكاری سیاسی ئاماژە دەكات، دەستەواژەی هێزەكانی سووریای دیموكرات نزیك بووەتەوە لە كۆتاییەكەی، چونكە ئەو ناوە وابەستەی دۆخێكی دیاریكراوی سیاسی و سەربازی بوو كە ئێستە نەماوە، هەسەدە بە پاڵپشتیی راستەوخۆی ئەمەریكا و هاوپەیمانی نێودەوڵەتی دامەزرا، شەڕوانی لە پێكهاتە جیاجیاكانی سووریا لەخۆ دەگرێت، بۆیەش لە ناوچە كوردی و عەرەبییەكان بڵاو بووەوە، بەڵام لە دوای رووخانی رژێمی پێشووی ئەسەد و پێكهاتنی حكوومەتی نوێ، جیا لە پێكهێنانی سوپایەكی نوێی سەر بە وەزارەتی بەرگریی سووریا، ئەوانە رەنگدانەوەیان لەسەر نەخشەی بڵاوبوونەوەی هەسەدە هەبوو و ناچاری كشانەوە بوو لە ناوچە عەرەبییەكان و تەنیا لە ناوچە كوردییەكان ماوە.
روونی كردەوە، یەكێك لە خاڵە سەرەكییەكانی رێككەوتنی دوایی لە نێوان هەسەدە و حكوومەتی كاتیی سووریا بریتی بوو لە یەكخستنی هەسەدە لەگەڵ هێزە سەربازییەكانی سووریا، جا لەسەر شێوەی لیواكان یان هێزی تایبەت، كە لەگەڵ تێكەڵبوونەوە ناوە تایبەكانی ئەو هێزە نامێنێت و ناوە باوەكان لە پێكهاتەی سوپاكانیان لێ دەنرێت.
سەبارەت بە پێشمەرگەی رۆژئاوای سەر بە ئەنجوومەنی كورد لە سووریا، كە لە هەرێمی كوردستان مەشقیان پێ كراوە و هەسەدە تا ئێستە رێگەی نەداوە بچنە رۆژئاوا، ئەوان ئێستە لە هەرێمی كوردستانن، دامەزراندنی ئەوان بە پاڵپشتیی هێزی هاوپەیمانان بووە بۆ شەڕی داعش، ئێستە گەڕانەوەی ئەوانە و بڵاوبوونەوەیان لە ناوچە كوردییەكان پێویستی بە هاوئاهەنگییەكی ئاڵۆز هەیە، لێكگەیشتن لەنێوان هەرێمی كوردستان و پارتی یەكێتی دیموكرات "پەیەدە"، بێ سازان و رێككەوتنی سێقۆڵی لەگەڵ دیمەشقیش ناكرێت، بۆ دیاریكردنی سروشتی ئەرك و تایبەتمەندی و شوێنی بڵاوبوونەوەیان.
ئەو شرۆڤەكارە سیاسییە پێی وایە ئەو دۆسیە پێویستی بە كاتێكی زۆر هەیە بۆ چارەسەركردنی، واتە لەو قۆناغەی ئێستە ناتوانرێت پشتی پێ ببەسترێت، لە سایەی نەبوونی دەستوورێكی هەمیشەیی لە سووریا و مانەوەی حكوومەتەكەی وەك كاتی، واتە تا كاتی چاوخشاندنەوە بە دامەزراوەكانی دەوڵەت، لەوانەش وەزارەتی بەرگری، هاوكات ئەو لێكگەیشتنانەی دوایی دیمەشق و هەسەدە كاتین و قۆناغی داهاتوو پێویستی بە روونكردنەوەی زیاتر هەیە، كاتێك تا ئێستە دیمەنەكە بە گشتی لە سووریا تەمومژاوییە.
هیوا گابار شرۆڤەكارێكی تری سیاسییە ئاماژە دەكات، زەحمەتە هەسەدە و حزبەكانی سەر بەون بتوانن رەوتی كاریان بگۆڕن، بەڵام دەكرێ كەمێك لە گوتاری سیاسییان بگۆڕن و تۆزێك نەرم لە هاوئاهەنگیی سەربازی و تەناهی ئەنجام بدەن، ئەوان هەوڵ دەدەن پارێزگاری لە پڕۆژە ئیدارییەكەیان بكەن، واتە بە گۆڕینی شێوەی كاركردن و تەكتیك نەك گۆڕینی ئامانج و مەبەست و ناسنامەكەیان، ئەوەش بەهۆی گوشاری جەماوەری و ناوچەیی و نێودەوڵەتی، چونكە ئەگەر ئەوە نەكات، ناڕەزایەتی بەرانبەری زیاتر دەبێت و پێویست پشت بە خوێنی نوێ و شایستەتر ببەستێت، بەتایبەتی لە سایەی شكستە ئیدارییەكەی لە سەرەتای دروستبوونییەوە تا ئێستە.
لای خۆیەوە كەریم قەمەر نوێنەری بەڕێوەبەری خۆسەری لە فڕەنسا گوتی، لە 2015ەوە هەسەدە لە خوێندنەوەی دۆخەكە هەڵەی نەكردووە و پارێزگاری لە پڕۆژەیەكی نیشتمانی كردووە، بەڵام لەپشت پەردەوە دەستەوارەكان لە دژی ئەو گەلانەی تەنیا ئازادی و سەربەرزییان ویستووە دەكرێن، كە لە پێناوی گەلی سووریا لە 2011 راپەڕینی كرد، دووپاتی كردەوە كە ئەوەی رووی دا گۆڕینی دیكتاتۆرێكی عەلمانی بوو بە یەكێكی تری ئاینی دوور لە هەموو بەهایەكی ئازادی و دادوەری و یەكتر قبووڵكردن، بۆیە دوورە لەوەی رژێمی ئێستەی سووریا ئەو چارەسەرە بێت كە سووریا بگەیەنێتە كەناری ئارامی و سەقامگیری، رەنگە هەسەدە وەك پێكهاتەی ئێستەی بەردەوام نەبێت، بەڵام ئەو هزرە سیاسییەی خەباتی لەپێناو كرد و قوربانییەكی زۆری لەپێناو بەخشی لەناو ناچێت، تەنیا لەبەر ئەوەی یاریزانە ناوچەیی و نێودەوڵەتییەكان بڕیاری یاریكردنیان بە چارەنووسی گەل و وڵاتەكە داوە.
رەشید حۆرانی شارەزای تەناهی و سیاسی پێی وایە كە لە رووی سەربازییەوە هەسەدە كۆتایی هات، چونكە زۆرینەی ئەندامە عەرەبەكانی پێوەندیان بە دەوڵەتی سووریا كرد و تەنیا یەكینەكانی پاراستنی گەل لەناو هەسەدە ماون و ئەوانیش دەخرێنە سەر وەزارەتی ناوخۆی سووریا و سەر بەو دەبن، كەمبوونەوەی پاڵپشتیی دارایی ئەمەریكا بۆ هەسەدە لە 2026، بووە هۆی كەمبوونەوەی ژمارەی شەڕوانانی، بۆیە بێتوانایی هەسەدە لە رووبەڕووبونەوە سەربازییەكانی دوایی لەگەڵ سوپای سووریا، دەری خست كە پێكهاتەی هێزە سەربازییەكەی راستەقینە نەبوو.