هاوكات لەگەڵ سەرقاڵكردنی ئێران لەناو ماڵەكەی و بە كێشە ناوخۆییەكانی، ئەمەریكا لە گۆڕانكاری لە ناوچەكە بەردەوامە، جیا لەوەی دانوستانی ئەتۆمی لەگەڵ تاران هەیە، سزایەكی توندی ئابووری و دارایی خستووەتە سەر ئەو وڵاتە و هێزێكی زۆری سەربازیشی لە كەنداو كۆ كردووەتەوە، ئەوەی ماوە هەنگاوی كردەنی داهاتوو رابگەیەنێت، واتە چ جۆرە سیناریۆیەك بەرانبەر بە ئێران پیادە دەكات، هێرشی راستەوخۆ و سنووردار یان نموونەی عێراق و لیبیا و ڤەنزوێلا.
لەو كاتەی
شارەزایان پێیان وایە لەو دانوستانانەی بەڕێوە دەچن، ئەمەریكا و ئێران هیچیان متمانەیان بە یەكتر نییە، چونكە نە ئەمەریكا بەوەی ئێران دەیەوێت رازییە و نە ئێرانیش بەوەی ئەمەریكا دەیەوێت، بۆیە ئەوەی روو دەدات بۆ كوشتنی كاتی زیاتر و دوورخستنەوەی شەڕە، كە دووپاتی دەكەنەوە هەر دەبێت بە شێوەیەك لە شێوەكان رووبدات، تا ئێستە بنیامین نەتنیاهۆ سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیل و دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمەریكا چەند جارێك كۆ بوونەوە، ئەوان بە جیاوازی ئەوەی رای دەگەیەنن، هاوهەڵوێستن و پاڵپشت و تەواوكەری یەكترن بەرانبەر بە ئێران.
ئێستە ئەمەریكا بەدوای هەلێكی گونجاودا دەگەڕێت بۆ هەڵكوتانە سەر ئێران و ئەوەی لێی داوا دەكات بە كەمترین زیان بەدەستی بێنێت، لە ناوخۆی ئێرانی لە رووەكانی ئابووری و دارایی و بژێوی و بێكاری تەواو شەكەت كردووە و گەلی ئێرانیش ئامادەن بۆ گەورەكردنی تەنگژەی ناوخۆیی تا ئاستی یاخیبوونی سەرانسەری، ئەگەرچی وڵاتانی ناوچەكە بە ئاشكرا دژی لێدانی ئێرانن، بەڵام ئەوان هیچ متمانەیەكیان بە تاران نییە و تەنیا نایانەوێ زیانەكانی هەر هێرشێك بۆ سەری بگاتە ئابووری و بەرژەوەندییەكانی ئەوان، بۆیە لەگەڵ لێدان و شكاندنی ئێرانن، بەڵام بە كمترین زیان، وەك ئەوەی ئەمەریكا كاری لەسەر دەكات.
ئێستە ئەمەریكا هێزی سەربازی لە كەنداو و لەنزیك كەناراوەكانی ئێران كۆ دەكاتەوە، بەڵام بۆ شەڕێكی گەورە و دوورودرێژ لەگەڵ ئێران نییە، بۆیە مەبەستێكی تری ئەو هەنگاوەی ئەمەریكا پاراستنی سەرچاوەی نەوتە لە ناوچەكە و مسۆگەریی كراوەهێشتنەوەی گەرووی هورمزە لە كاتی هەر هێرشێك، جیا لە سەپاندنی گەمارۆ و كۆتێكی توند بەسەر هەناردەكردنی نەوتی ئێران، ئەو دەیەوێ دوور لە رووبەڕووبوونەوەی راستەوخۆی سەربازی ئەوە بكات، بەتایبەتی رێگری لە گەیشتنی نەوتی ئێران بۆ چین بكات و بەوەش بازاڕی نەوت دەكاتە كارتێكی تری گوشار لە دانوستانەكان و ناچاركردنی ئێران بە خۆرادەستكردن بە هاوشێوەی وەستانی شەڕی لەگەڵ عێراق لە 1988 و ناچاركردنی عێراق بۆ كشانەوەی لە كوێت و خۆرادەستكردنی بۆ هاوپەیمانان.
لەگەڵ دەست پێكردنەوەی دانوستانەكانی ئێران و ئەمەریكا لەبارەی بەرنامەی ئەتۆمی، هەفتەی رابردوو نەتنیاهۆ و ترەمپ لە واشنتن كۆ بوونەوە، دوای كۆبوونەوەكە هەنگاوەكانی توندكردنی كۆتی نەوتی لەسەر ئێران، بەتایبەتی گەیشتنی نەوتەكەی بۆ چین دەستی پێ كرد، ماڵپەڕی "ئەكسیۆس"ی ئەمەریكی لە چەند بەرپرسێكی ئەمەریكی گواستەوە، هەردوولا، واتە ترەمپ و نەتنیاهۆ، لەسەر ئەوپەڕی هەوڵدان بۆ كەمكردنەوەی فرۆشتنی نەوتی ئێران بۆ چین رێك كەوتن، كە 80%ی هەناردنی نەوتی ئێران بۆ ئەو وڵاتە دەچێت.
گۆڤەند شێروانی شارەزا لە بواری نەوت و وزە دەڵێت، سزاكانی پێشووی ئەمەریكا رۆڵی گەورەیان لە كەمبوونەوەی هەناردنی نەوتی ئێران هەبوو كە دەگەیشتە سێ ملیۆن بەرمیلی رۆژانە، بەر لەوەی بەهۆی سزاكانەوە بگاتە 1.5 ملیۆن بەرمیلی رۆژانە، ئێان هەوڵی داوە لە رێگەی قاچاغ و كەشتیگەلی سێبەر بەشێك لەو كەمبوونەوە قەرەبوو بكاتەوە.
روونی كردەوە، فرەوانكردنی سزاكانی سەر ئێران كە وڵات و كۆمپانیاكانی مامەڵەی لەگەڵ دەگەن بگرێتەوە، لەوانە سەپاندنی رسوومات و كۆتی بازرگانی، مانای وایە گوشارەكان تەنیا لە بازنەی كەرتی نەوتەوە نەماوەن، بەڵكو بەرەو كەرتی تریش دەچن، ئێستە كاریگەریی ئەو سزایانە بەسەر ئابووری ئێران و بژێوەی گەلەكەی رەنگی داوەتەوە، ئەوەش وا كردووە لابردنی سزاكان ببێتە مەرجێكی لەپێشینەی ئێران لە دانوستانەكانی لەگەڵ ئەمەریكا.
لەگەڵ ئەوەی شێروانی وریایی لە رووچوونی دۆخەكە بۆ رووبەڕووبوونەوەیەكی سەربازی و دروستبوونی هەڕەشە بۆ سەر ئاسایشی ناوچەكە و زنجیرەی هەناردنی نەوت و بازاڕی وزە لە دنیا دەدات، بەڵام ئەگەر واشنتن لە كەمكردنەوەی هەناردنی نەوتی ئێران بۆ كەمتر لەو بڕەی ئێستە سەركەوتوو بێت، تاران رووبەڕووی تەنگژەیەكی زۆر قووڵی دارایی دەبێتەوە، وەك شارەزایان دەڵێت، ئەوە مانای رووخانێكی خێرای رژێمی ئەو وڵاتەنییە، بەڵكو گوشاری ناوخۆیی و جەماوەری بەرە بەرە زیاد دەكات و رەنگە وا بكات سەركردایەتیی ئێران بۆ خۆپاراستن و مانەوەیان، لە دانوستانەكان تا ئاستی خۆرادەستكردن سازش بكەن.