خۆر عەبدوڵا ڕێگەیەكی ئاوییە كە عێراق و كوێت لێك جیا دەكاتەوە، گرنگترین دەروازەی دەریایی عێراقە بۆ گەیشتن بە كەنداوی عەرەبی، پێشتر ئەنجوومەنی ئاسایشی نەتەوە یەكگرتووەكان، لە نێوان هەردوولادا دابەشی كردبوو، بەڵام بەپێی تازەترین بڕیاری ئەنجوومەنەكە خۆر عەبدوڵا گەڕایەوە بۆ عێراق، ئەمەش دووبارە كوێتییەكانی تووڕە كردووە و باسی شەڕ و پەلاماردانی عێراق دەكەن.
كوێتییەكان هەڕەشە دەكەن و دەڵێن، ئەو كەناراوە هی ئێمەیە و چیتر لە عێراقی قبووڵ ناكەین، ئێستە كوێت بەهێزە و دەتوانێت خاك و ئاوی خۆی بپارێزێت، پێیان وایە دەتوانن خۆر عەبدوڵا ئەگەر بەهێزیش بێت لە عێراقی وەرگرنەوە، بەرپرسانیان گوتوویانە كوێتی ئێستە ئەوەی ساڵی 1991 نییە.
لە سەرەتای نەوەتەكانی سەدەی ڕابردوو، سەدام حوسێن سەرۆكی ڕژێمی بەعس لە عێراق، هێرشی كردە سەر كوێت و بە تەواوی داگیری كرد، دواتر ئەمەریكا بە هاوكاریی چەند وڵاتێكی عەرەبیی سوپاكەی سەدامی لە ساڵی1991 لە كوێت دەركرد، ئەو شەڕەش بە شەڕی كەنداو ناسرابوو، بەڵام چەند كێشەیەكی نێوانیان هەر بە هەڵپەسێردراوی مایەوە، یەكێك لەو كێشانە كە تا ئێستەش بەردەوامە كێشەی خۆر عەبدوڵایە.
كێشەكە كاتێك ڕووی دا، وەزارەتی دەرەوەی عێراق لە 19ـی كانوونی دووەم نەخشە جیۆگرافییەكانی (الإحداپیات) نوێی سنوورە ئاوییەكانی خۆی ڕادەستی نەتەوە یەكگرتووەكان كرد.
ئەم بەڵگەنامانە دیاریكردنی هێڵەكانی بنچینەییەكان، ئاوە هەرێمییەكان، ناوچەی ئابووریی تایبەت و قەراغی ناوچەی ئاویی عێراق لەخۆ دەگرن.
لەناو نەخشەكاندا، هەندێك ناوچە هەن كە كوێت بە هی خۆی دەزانێت و پێی وایە عێراق مافی نییە بیانكات بەهی خۆی. بەڵام بەغدا پێی وایە ئەم هەنگاوە مافێكی سەروەریی و یاسایی خۆیەتی بەپێی ڕێككەوتنامەی نەتەوە یەكگرتووەكان بۆ یاسای دەریاكان (UNCLOS 1982)، كە ئامانج لێی نوێكردنەوەی زانیارییەكانی ساڵی 2011ـە بۆ پتەوكردنی پێگەی یاسایی خۆی لە پڕۆژە ستراتیجییەكانی وەك "بەندەری فاوی گەورە" و "ڕێگەی گەشەپێدان".
كێشەی دیاریكردنی سنووری دەریایی نێوان ئەم دوو وڵاتە، چەندان ڕەهەندی ئاڵۆزی هەیە كە دەكرێت لەم خاڵانەدا چڕ بكرێنەوە: ناوچە ئاوییەكانی فەشتی قەید و فەشتی عەیج (فشت القید و فشت العیج : نەخشە نوێیەكانی عێراق ئەم دوو بەرزاییە ئاوییە دەگرێتەوە، لە كاتێكدا كوێت دووپات دەكاتەوە كە ئەم ناوچانە بەتەواوی دەكەونە ژێر سەروەریی ئەوانەوە و هەرگیز جێگەی ناكۆكی نەبوون.
كوێت پێی وایە بڕیاری 833ـی ئەنجوومەنی ئاسایش كە لە ساڵی 1993 دەرچووە، كۆتایی بە كێشەی سنووری هێناوە، بەڵام عێراق دەڵێت: بڕیارەكە كێشەی ڕێڕەوە ئاوییە قووڵەكانی دوای خاڵـی یەكلا نەكردووەتەوە.
لە ساڵی 2023 دادگای باڵای فیدراڵیی عێراق یاسای پەسندكردنی ڕێككەوتنی ڕێكخستنی كەشتیوانیی لە خۆر عەبدوڵا كە لە ساڵی 2012 لەگەڵ كوێت واژوو كرابوو هەڵوەشاندەوە. ئەمەش بۆشاییەكی یاسایی دروست كرد و دۆسیەكەی گەڕاندەوە خاڵی سفر.
وڵاتانی ئەنجوومەنی هاریكاری كەنداو (سعوودیە، ئیمارات، قەتەر، بەحرێن و عومان) بەتەواوی پشتگیریی خۆیان بۆ كوێت ڕاگەیاند و داوایان لە عێراق كرد نەخشەكان بكێشێتەوە. لە بەرانبەردا میسر هەڵوێستێكی بێلایەنانەتری نواند و داوای بەكارهێنانی "زمانی عەقڵ و گفتوگۆ"ـی كرد.
ئەم پرسە بۆ عێراق پێوەندیی بە ئاسایشی نەتەوەیی و ئابوورییەوە هەیە، چونكە ئەم ناوچەیە تاكە دەرچەی دەریایی عێراقە بۆ دنیا و چارەنووسی پڕۆژەی بەندەری فاوـی پێوە بەندە.
كۆیت دەڵێت: سنوورەكان بەپێی بڕیارەكانی نەتەوە یەكگرتووەكان دیاری كراون و دەبێت ڕێزیان لێ بگیرێت.
عێراق دەڵێت: داوای پێداچوونەوە بۆ پاراستنی مافی دەریایی و ئابووریی وڵاتەكەیان لە خۆر عەبدوڵا دەكەن.
سەرەتای ئەم هەفتەیە ئەنجوومەنی ئاسایشی نەتەوە یەكگرتووەكان، ناوچەی ئاوی خۆر عەبدوڵای گەڕاندەوە بۆ عێراق كە ماوەیەكی زۆر كێشەی دروست كردووە، بەڵام وڵاتانی كەنداو و ئوردن و میسر دژی ئەم بڕیارە بوون و داوا لە عێراق دەكەن ڕێز لە سەروەریی خاكی كۆیت بگرێت.
هەر دوای بڕیارەكەی ئەنجوومەنی ئاسایشی نەتەوە یەكگرتووەكان، شێخ مەشعەل ئەحمەد جابر سەباح ئەمیری كوێت گوتی: ئەگەر عێراق لە ناڕەزاییەكەی لەبارەی خۆر عەبدوڵا پاشگەز نەبێتەوە، ئەوە هێزە چەكدارەكانی كوێت دەچنە ناو عێراقەوە و بە جەنگێكی چاوەڕواننەكراو بەغدا دەڕووخێنن.
بەپێی چەند گرتە دیمەنێك، عێراق هێزێكی زۆری دەریایی ڕەوانەی سنوورەكانی لەگەڵ كوێت كردووە، بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی هەر هێرشێكی لەلایەن كوێتەوە، چونكە كوێت هەڕەشەی هێرشكردن دەكات.