"پاشەكشە لە هێرشكردنە سەر ئێران نییە"

ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمەریكا جارێكی تر لە سەروبەندی جەنگ لە دژی ئێراندایە، سەرۆكی ئەمەریكا فشارەكانی لەسەر تاران چڕ كردووەتەوە بۆ وازهێنان لە بەرنامەی ناوكی، ئەمەیش بە بڵاوەپێكردنی كەشتیگەلی سەربازی گەورە و فڕۆكەی جەنگی زۆر و كەشتیی سەربازیی تر لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست كە لە دوای شەڕی عێراقەوە، ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست ئەو هەموو هێزە زۆرەی ئەمەریكای بەخۆیەوە نەبینیوە. حەوت پسپۆری ئەمەریكی پێشبینی خۆیان لەوبارەیەوە دەخەنەڕوو و دووپات لەوە دەكەنەوە، واشنتن و تاران گەیشتوونەتە قۆناغێك پاشەكشە تێیدا نییە و دۆخەكە لە دەستی خۆیان دەرچووە و سازش نەكردن بە بێ ویستی خۆیان رووبەڕووی جەنگیان دەكاتەوە. 

گۆڤاری پۆلەتیكۆی ئەمەریكی بۆچوونی حەوت پسپۆری ئەمەریكی لەبارەی جووڵەكانی ترەمپ و دەسكەوت و مەترسی و ئەگەرەكانی كردەی سەربازی لە دژی ئێران وەرگرتووە، كە تێیدا سەرجەمیان كۆكن لەسەر ئەوەی سەرۆك خەریكە پێ دەهاوێژێت بۆ مەترسییەكی تر، كە پێشبینیكردنی دەرئەنجامەكەی قورس و نەزانراوە. 

ڕایان كرۆكەر باڵوێزی پێشووی ئەمەریكا لە ئەفغانستان و عێراق و پاكستان و سووریا و كوێت و لبنان دەڵێ، پاشگەزبوونەوە ئەمجارە بوونی نییە، پێویستە ئێران وەڵامی داواكانی ئەمەریكا بداتەوە بە وەستاندنی تەواوەتی پیتاندنی یۆرانیۆم، سنوورداركردنی مووشەكی بالیستیك، وەستاندنی پشتیوانی بریكارەكانی ئێران لە ناوچەكە، بە جێبەجێكردنی ئەم داواكارییانەیش لەلایەن ئێرانەوە، واتە كۆتایی كۆماری ئیسلامی لەو وڵاتە. 

كرۆكەر كە ئێستە پسپۆری دیپلۆماسی و تەناهییە لە دامەزراوەی ڕاند گوتی، سەرۆك ترەمپ پاشەكشە ناكات، لە ئەگەری نەگەیشتن بە ڕێككەوتن لەگەڵ ئێران، ئەو دەست بە گرتنەبەری ڕێوشوێنی سەربازی لە دژی ئێران دەكات، لەوانەیە سەرەتا هێرشە سەربازییەكان سنووردار بن، وەك هەوڵێك بۆ ناچاركردنی ئێران تا ڕیككەوتنەكە قبووڵ بكات، بەڵام ئەگەر لەمەیشدا سەركەوتن نەیەتەدی، ترەمپ هێرشە سەربازییەكانی تەواو فراوان دەكات و توانا مووشەكییەكانی ئێران بە ئامانج دەگرێ، ڕژێمی ئیسلامی بە تەواوی لاواز دەكات و سەركردە ئاینی و سەربازییەكانی بە ئامانج دەگرێت، لە ئەگەری لەناوچوونی ڕژیمیش پێشبینی دەكرێ كە ئەفسەرانی نەناسراوی سوپا دەسەڵات بگرنە دەست و توندوتیژی زۆر لە ناوخۆی ئەو وڵاتە دروست ببێت. 

جۆناسان بانیكۆف بەرپرس لە ئەنجوومەنی ئەتڵەسی و جێگری بەرپرسی هەواڵگری نیشتمانی بۆ كاروباری ڕۆژهەڵاتی نزیك دەڵێ، سەرۆك ترەمپ جووڵە دەكات بێ ئەوەی ئامانجی ڕوون و ستراتیجی دیاریكراوی هەبێت، بە دڵنیاییەوە كردەی سەربازی مەترسیی زۆر بە دوای خۆیدا دەهێنێت و نابێتە هۆی گرتنی عەلی خامنەیی ڕێبەری شۆڕشی ئیسلامی ئێران. ئەگەر ڕژێمی ئێرانی لە ژێر هەڕەشە بێت، ئەوا وەڵامدانەوەی فراوانی دەبێت، خۆی تەنیا لە هەڵدانی مووشەكی بالیستیك بۆ سەر ئیسرائیل و بنكەكانی سەربازی ئەمەریكا لە ناوچەكە نابینێتەوە، بەڵكو هێرشی تیرۆریستی و ئەلیكترۆنیشی لەگەڵ دەبێ لە تەواوی دنیادا، ترەمپ ئێستە لە دۆخێكی شەرمەزاركەرە، دوای ئەوەی بەڵێنی بە خەڵكی ئێران دا كە یارمەتییان بدات، بەڵام تا ئێستە ئەمەی نەكردووە، ئەمەیش لە داهاتوو بوێری ڕژێمی ئێران زیاتر دەكات، چونكە ئێستە بە گومانەوە لە هەڕەشەكانی ئێستە و داهاتووی ترەمپ دەڕوانن. 

دینیس ڕووس نێردەی تایبەتی پێشووی ئەمەریكا بۆ ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست گوتی، گرژییەكانی ئێستە لە ناوچەكە بە دژیەك و یەكتربڕ چواند، چونكە هیچ لایەك واتە ئەمەریكا و ئێران نایانەوێ جەنگێكی فراوان لە ناوچەكە دروست بكەن، ترەمپ جەنگی ناوێ، بەڵام قورسە بیوەستێنێت، چونكە ئەمە دەبێتە هۆی بەرزبوونەوەی یەكجار زۆری نرخی نەوت. لە كاتێكدا هەست بە لاوازی زۆری سیستمی بەرگریی ئاسمانی كۆماری ئیسلامیی ئێران و توانای خەڵك بۆ بەردەوامیدان بە خۆپێشاندان و وەستانەوە بە ڕووی ڕژێم، دەرفەتی لەبارن و یارمەتیدەری گەورەن لە هەنگاونان بەرەو جەنگ. 

هەریەك لە ئەمەریكا و ئێران جەنگی فراوانیان ناوێ و هەڵچوون و گرژییەكانیش لە ژێر كۆنترۆڵ دەرچوون، هەریەك لەو دوو لایەنە دەیەوێ ئەوەی تر پاشەكشە لە هێڵە سوورەكانی بكات، بە جۆرێك دۆخەكە وەك یارییەكی لێ هاتووە كە لەسەر لێوارێكدایە و نە دەكەوێ و نە دەگەڕێتەوە دواوە. 

رای تاكیە توێژەر لە ئەنجوومەنی پێوەندییەكانی دەرەوە لە واشنتن دەڵێ، ئەمەریكا بۆردمانی ئێران دەكات و ئێرانیش وەڵام دەداتەوە و سەربازانی ئەمەریكا دەكوژرێن و ئەمەیش بۆردمانی چڕتر و زیاتری هێزەكانی ئەمەریكای بەدوادا دێت. دۆخەكە بەمجۆرە بەرەوپێشەوە هەنگاو دەنێت، وەڵامدانەوە و تۆڵەكردنەوە، بەڵام هەڵمەتی سەربازی چاوەڕوانكراو لاوازە و پێویستی بە ئامانجی ستراتیجی و بەیەكەوەی و لێكدانەوەی ڕوونە، لە كاتێكدایە لە نائامادەگی لێپرسینەوە و بەداوادچوون لەو لایەنانە لەلایەن كۆنگرێسەوە. 

ئاراش عەزیزی نووسەری لە گۆڤاری زە ئەتلانتیك و نووسەری كتێبی " ئێرانییەكان چییان دەوێ: ژن ژیان، ئازادی" دەڵێ، ئەوەی دەبینرێ خۆبەزلزانینێكی گەورەیە لە ترەمپەوە بۆ ئەنجامدانی كردەی سەربازی، چونكە ئەوە مەترسیدارە و ئێرانییەكان بازنەی ململانێكان فراوانتر دەكەن، ئەمەیش دەبێتە هۆی تێكچوونی تەواوەتی ئاسایشی ناوچەكە، ئێران ڕووبەڕووی سزای قورس بووەتەوە، بەڵام سەركردە سەربازییەكانی توانای ئەوەیان هەیە بێنە پێشەوە و ڕێڕەوی ڕووبەڕووبوونەوەكە بۆ گەرەنتیكردنی مانەوەی خۆیان لە دەسەڵات بگۆڕن، بەڵام بە دووری دەزانم سەركردەكانی ئێران بیانەوێ ڕێككەوتنێكی ناوكی نوێ لەگەڵ ئەمەریكا واژوو بكەن. 

ڕۆبن رایت شرۆڤەكاری كاروباری درەوە و نووسەری چەندان كتێب لەسەر رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لەوبارەیەوە گوتی، سەرۆك ترەمپ درك بە خەوتوویی ئۆپۆزسیۆنی ناوخۆی و نێودەوڵەتی جەنگ لە دژی ئێران ناكات، ئەو ئەگەر و گریمانەكانی خۆی دەخاتە ڕوو لەوەی كە چۆن دۆخەكە بەرەوپێشەوە هەنگاو دەهاوێت، ترەمپ مەیلی لە گۆڕینی ڕژێم لە ئێران هەیە، بەڵام ڕوانینیكی ڕوون لەبارەی كێ و چی و كەی نییە، ئەمەیش هەڵەیەكی مێژوویی  ڕوونە كە حكوومەتەكانی پێشوو لە ئەفغانستان و عێراق ئەنجامیان داوە. 

ئایان برێمەر سەرۆك و دامەزرێنەری گرووپی ئۆراسیا بۆ كاروباری تەناهی گوتی، من تێبینی ئەوەم كردووە كە سەرۆك ترەمپ دەیەوێ زۆر متمانەبەخۆبوو لەبارەی وەشاندنی گورزی سەربازی لە ئێران دەربكەوێت، هاوشێوەی هەڵمەتی كوشتنی قاسم سلێمانی لە ناوخۆی ئێران، هەروەها ئەزموونی جەنگی 12 ڕۆژەیشی لەگەڵ ئێران لە ساڵی ڕابردوو هەیە، جیا لەوەی هەڵمەتێكی سەربازی لە ڤەنزوێلا لە مانگی ڕابردوو ئەنجام دا و سەرۆكی وڵاتەكەی گرت. بۆیە بە ئامانجگرتن و بۆردمانی سنوورداری ئێران باشترین بژارەیە و مەترسییەكانی بەشێوەیەكی ڕێژەیی كەمترە، چونكە وەك ئیسرائیل ئاشكرای كرد ئێستە تۆپەكە لە گۆڕەپانی بریكارەكانی ئێرانە لە ناوچەكە. 

برێمەر ئەوەیشی گوتی، هەڕەشەی ئەمەریكی لە بە ئامانجگرتنی سەركردەكانی ئێران لەسەر ئاستێكی فراوان ئەوە دۆخێكی جیاوازترە، لە دەرئەنجامدا بۆردمانی ئامانجە سەربازییەكانی ئەمەریكا لە ناوچەكە لەلایەن ئێرانەوە لێ دەكەوێتەوە، جیا لە ژێرخانی وزە و گرتنی گەرووی هورمز، كە ئەوانە زیانی یەكجار گەورە بە مرۆڤایەتی دەكەن.