هه‌فته‌ی سێیه‌می جەنگی ئەمەریكا و ئیسرائیل دژی ئێران بە ژمارە

دوای تێپەڕینی دوو هەفتە بەسەر شەڕی ئەمەریكا و ئیسرائیل لەگەڵ كۆماری ئیسلامیی ئێران كە ئەمەریكا بە داستانی تووڕەیی و ئیسرائیل بە نەڕەی شێر و ئێران بە بەڵێنی ڕاستگۆیانە ناوی لە جەنگەكە ناوە، ئاماری هێرش و قوربانییەكان ئاماژە بەوە دەكەن، تا ئێستە ئێران هەزار و 645 هێرش و ئەمەریكا و ئیسرائیلیش 14 هەزار و 700 هێرشیان كردووەتە سەر كۆماری ئیسلامیی ئێران.

لە سەرەتای جەنگەوە تا ئێستە كۆماری ئیسلامیی ئێران 227 هەڵمەتی هێرشبردنی ئاراستەی ئیسرائیل كردووە، ئەو هەڵمەتانەیش لە 290 مووشەك و زیاتر لە 500 فڕۆكەی بێ فڕۆكەوان پێكهاتوون، ڕێژەی 50%ی مووشەكەكان هێشوویی بوون و لە ئاسمانی ئەو وڵاتە بوونەتە سەتان بۆمبی بچووكتر و كەوتوونەتە خوارەوە.

هاوكات تاران 309 مووشەك و هەزار و 600 فڕۆكەی بێ فڕۆكەوانی ئاراستەی میرنشینی عەرەبی ئیمارات كردووە، 234 مووشەك و 422 فڕۆكەی بێ فڕۆكەوان ئاراستەی كوێت و 136 مووشەك و 59 فڕۆكەی بێ فڕۆكەوان ئاراستەی قەتەر و 25 مووشەك و 70 درۆن ئاراستەی سعوودیە كراون، ئەمە جیا لە هێرشەكانی بۆ سەر بەحرێن و عێراق و ئوردن و عومان و توركیا و قوبرس و ئازەربایجان. كۆی گشتی هێرشەكان 994 مووشەكی بالیستیك و هەزار و 651 فڕۆكەی بێ فڕۆكەوانی ئاراستەی ئەو وڵاتانە كردووە كە بە هەردووكیان دەكاتە هەزار و 645 هێرش.

ئەمە جیا لەوەی ئێران لە ڕێگەی حزبوڵای بریكارییەوە لە لبنان، 379 هێرشی كردووەتە سەر ئیسرائیل و لە عێراقیش میلیشیاكانی بەردەوامن لە پەلاماردانی بنكە و پێگەكانی ئەمەریكا لە هەرێمی كوردستان و عێراق.

لە بەرانبەر ئەو هێرشانەی ئێران، فڕۆكەی جەنگی و هێزی دەریایی ئەمەریكا و ئیسرائیل گورزی گەورەی بۆردمانكردنی ئێرانیان ئەنجام داوە، سوپای ئیسرائیل لەوبارەیەوە دەڵێ، زیاتر لە حەوت هەزار و 600 ئامانج بۆردمان كراون، كە لە ناویاندا دوو هەزاریان بنكەی سەربە ڕژێمی ئیسلامین، چوار هەزار و 700 تریشیان پێوەستن بە بەرنامەی مووشەكی ئێران و بە گشتی چوار هەزار و 700 هەڵمەتی فڕۆكە جەنگییەكان بۆ ئاسمانی ئێران ئەنجام دراوە.

هاوكات سوپای ئەمەریكا ڕوونی كردەوە، زیاتر لە شەش هەزار ئامانجیان لە ناوخۆی ئێران پێكاوە، 90 كەشتی و ژێردەریایی ئێرانیان وێران كردووە. بەرپرسانی ئیسرائیل نایشارنەوە كە زیاتر لە 70%ی سەكۆكانی هەڵدانی مووشەكی بالیستیكی ئێران و 150 سیستمی بەرگریی ئاسمانی و هەزار و 100 ئامانجی تریش لە لبنان بە تەواوی تێكشكێنراون. كۆی گشتی هێرشەكانی هەردوو وڵات بریتی بووە لە بۆردمانكردنی 14 هەزار و 700 ئامانج لە ئێراندا.

هەموو جەنگێك كوژراو و برینداری زۆری لێ دەكەوێتەوە و لەو ڕووەیشەوە تا ئێستە ئیسرائیل كوشتنی  13 هاووڵاتیی سڤیل و دوو سەربازی وڵاتەكەی لە ئەنجامی بۆردمانەكانی ئێران كوژراون و سێ هەزار و 310 كەسی تریش بریندار بوون، كە لە ناویاندا 436یان منداڵن.

ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمەریكا كوژرانی 13 سەرباز و برینداربوونی 200 سەربازی تری ڕاگەیاند كە 10 لە بریندارەكان، برینیان قورسە و بە پەلە پێویستیان بە نەشتەرگەری و چارەسەری پزیشكی چڕە.

كۆماری ئیسلامیی ئێرانیش كوژرانی هەزار و 444 كەس و برینداربوونی 18 هەزار و 551 كەسی تری لە ناوخۆی ئێران ڕاگەیاندووە، لە لبنانیش 826 كەس كوژراون و دوو هەزار و نۆ كەسی تریش بریندار بوون، بەگوێرەی زانیارییەكانی ئیسرائیل، توانیویانە 380 چەكداری حزبوڵا لەناو ببەن و كۆتاییان پێ بهێنن.

ئەمە جیا لەوەی عێراق و هەرێمی كوردستان ئاسایشێك و فڕەنسییەك كوژران و چەندان هاووڵاتی تر بەر هێرشەكان كەوتن و بریندار بوون. هەروەها لە ئیمارات و كوێت و قەتەر و عومان و ئوردن و سعوودیە و ئازەربایجان و سووریایش، خەڵك بوونە قوربانی ئەو هێرشانە و ڕۆژ دوای ڕۆژیش قەبارە و ژمارەی قوربانیان و زیانەكان بەرزتر و قورستر دەبنەوە.

لە تەك ئەوانەیشەوە كۆمسیۆنی باڵای پەنابەرانی سەربە نەتەوە یەكگرتووەكان ئاشكرای كردووە، تا ئێستە 3.2 ملیۆن پەنابەر لە ناوخۆی ئێران ئاوارە بوون و لە لبنانیش 816 هەزار و 700 كەس كە دەكاتە نزیكەی 14%ی كۆی دانیشتووانی لبنان، لە ئیسرائیلیش سێ هەزار و 500 كەس لە دانیشتووان بۆ پەناگەكان گوێزراونەتەوە، 10 هەزار و 314 كەسیش داوای قەرەبووكردنەوەیان كردووە بەهۆی زیانی بۆردمانەكانەوە، جیا لەوەیش 110 هەزار سەربازی یەدەگی ئیسرائیلی بانگ كراون تا بچنە ڕیزی خزمەتی وڵات و ئۆپراسیۆنی نەڕەی شێرەوە.

بەیانیی ڕۆژی 28ی شوبات/فێبرایەر، ئەمەریكا و ئیسرائیل دەستیان بۆردمانی چڕی تارانی پایتەختی كۆماری ئیسلامیی ئێران كرد، ئیتر لەو كاتەوە شەڕ لە دژی یەكتر بەردەوامی هەیە و لەبارەی كۆتایی جەنگەكە، هەرسێ وڵات قسە و بۆچوونی جیاجیا لەسەر وادەی كۆتاهاتنی جەنگەكە ڕادەگەیەنن.

لە ڕووی ئابووریشەوە ئەم جەنگە زیانی گەورە و كارەساتباری بۆ كڕیارانی نەوت لە دنیا دروست كردووە، بەهۆی داخستنی گەرووی هورمز و وەستانی هەناردەی نەوتی خاوی وڵاتانی كەنداو بۆ وڵاتانی تری دنیا كە ئابووری عێراقیش بەشێوەیەكی سەرەكی پشت بە داهاتی نەوت دەبەستێت، ڕووبەڕووی كەمی داهات و گرفتی گەورە بووەتەوە.