پرۆسەی پێكهێنانی حكوومەتی نوێی عێراق بە دۆخێكی تەواو هەستیار تێپەڕ دەبێ، شەموو عەلی زەیدی گەیشتە هەرێمی كوردستان، ئەمەیش بە بۆچوونی شارەزایانی سیاسی تەنیا سەردانێك نییە بۆ دانوستان و لێكگەیشتن، بەڵكو وێستگەیەكی گرنگە بۆ دووبارە ڕێكخستنەوەی هاوسەنگی لە ناو هێزە سیاسییەكانی عێراق، بە تایبەت بەهۆی ئاڵۆزیی دۆسیەی دابەشكردنی پۆستە وەزارییەكان و دروستبوونی بەریەككەوتن لە ناو بەرژەوەندیی پێكهاتە سەرەكییەكان.
شارەزایانی كاروباری عێراق دەڵێن، ڕۆیشتنی زەیدی بۆ هەولێر نیشانەی دركی پێشوەختەی كاندیدی سەرۆك وەزیرانە بە دەروازەی كوردی و ڕێگەی هەولێر بۆ سەركەوتنی هەر حكوومەتێك لە بەغدا، چونكە بە ڕێژەیەكی زۆر هەڵوێستی كورد بووەتە هۆكارێكی یەكلاكەرەوە لە بەردەوامبوون و پەكخستنی كابینە وەزارییەكان لە ناو پەرلەمانی عێراق.
دیداری زەیدی لەگەڵ سەرۆك بارزانی و نێچیرڤان بارزانی سەرۆكی هەرێمی كوردستان و مەسروور بارزانی سەرۆكی حكوومەتی هەرێمی كوردستان، لە چوارچێوەی ئەو هەوڵانە دێ كە بۆ تێگەیشتنی سیاسی ڕوون لەبارەی پشكی هەرێمی كوردستان لە حكوومەتی داهاتووی عێراق بهێنرێتە دی و جێگیر بكرێن.
هەرچەندە گۆڕەپانی هەرێمی كوردستان ناكۆكی و كێشەی تێدا هەیە، بە هۆی جیاوازییەكان لە نێوان پارتی دیموكراتی كوردستان و یەكێتیی نیشتمانی كوردستان، ئەمە وا دەكات ئەركی زەیدی قورستر بێت، بۆیە لەسەریەتی كە مامەڵە لەگەڵ زیاتر لە ناوەندێكی بڕیار لە هەرێمی كوردستان بكات نەك تەنیا لایەنێكی یەكگرتوو.
ئەو فرەییە لە ناوەندی هەژموون و بڕیار لە ناو ماڵی كورد، پێویستی بە شێوازێكی دانوستانی نەرم بۆ دابەشكردنی وردی بەرژەوەندییەكان و پۆستە وەزارییەكان هەیە. توێژەران دەڵێن، بازنەی گفتوگۆكان لەبارەی پێكهێنانی حكوومەت تا ئێستە بە لۆجیكی بەشبەشێنە و سازان پێوەستە، لەو ڕێگەیەوە پۆستە وەزارییەكان لەسەر بنەمانی هاوسەنگی پێكهاتەكان دابەش دەكرێ لەبری ئەوەی پێوەندی و پێوەستبوون بە بەرنامەی حكوومەت و گەشەپێدانی وڵات وەك بنەمای سەرەكی و لە پێشینە.
بەگوێرەی زانیارییە دزەپێكراوەكان، ئاراستەی گشتی پێكهێنانی حكوومەت خۆی لە پێدانی 12 وەزارەت و جێگرێكی سەرۆكی حكوومەت بۆ شیعە دەبینێتەوە، كە وەزارەتی سیاسی و خزمەتگوزاری وەك نەوت و ناوخۆ و دارایی و تەندروستی و كارەبا و گواستنەوە دەبینێتەوە، بۆ پێكهاتەی سوننە كە چاوەڕوان دەكرێ شەش وەزارەت و جێگری سەرۆكی حكوومەتی پێ بدرێت، هەریەك لە وەزارەتەكانی بەرگری و پلاندانان و خوێندنی باڵا و بازرگانی وەردەگرێت. كوردیش چوار وەزارەتی لە حكوومەت دەبێت كە وەزارەتی دەرەوە و داد و ئاوەدانكردنەوە و نیشتەجێكردن و ژینگە دەبێت، جیا لە پۆستی جێگری سەرۆك وەزیران، وەزارەتێكیش وەك كۆتا دەمێنێتەوە كە وەزارەتی كۆچ و كۆچبەرانی عێراقە.
پسپۆرانی بەڕێوەبردنی دەسەڵات هۆشداری دەدەن كە ئەو شێوازی دابەشكردنە، سەرەڕای ئەوەی دەبێتە بەدیهێنانی هاوسەنگییەكی سیاسی كاتی، بەڵام پێچەوانەی لۆجیكی دابەشكردنی دەوڵەتە، لەبری ئەوەی لەسەر بنەمای دامەزراوەیی و لێهاتوویی و بەرنامەی حكوومەتەوە دابەش بكرێت، پەنا بۆ ئەو شێوازە دەبرێت، ئەمەیش دواجار لاوازی ئەدای حكوومەتی بۆ داهاتوویەكی دوور لێ دەكەوێتەوە.
ئەوان دووپات لەوە دەكەنەوە كە بەردەوامبوون لەسەر دابەشكردنی وەزارەتەكان لەسەر بنەمای حزبی و پێكهاتەكان، سنوور بۆ تواناكانی حكوومەت لە جێبەجێكردنی چاكسازی ئابووری و كارگێڕی ڕاستەقینە دادەنێ و كۆسپ دەخاتە بەردەمییەوە.
شرۆڤەكاران دەڵێن جووڵەكانی زەیدی پێشوەخت لەگەڵ لایەنەكانی شیعە و سوننە بەر لە گەیشتنی بۆ كوردستان، ئامانج لێی داڕشتنی چوارچێوەیەكی لێكگەیشتنی سەرەتاییە و دواتر دەخرێتە بەردەم لایەنەكانی كورد كە دواجار دەستەوارەیەكی سیاسی تەواوی لێ دەكەوێتەوە، بۆ ئەوەی لەسەر بنەمای حزبی و پێكهاتەیی پۆستەكان دابەش نەكرێن، ئەگەری سەركەوتنی ئەو هەوڵەیش پێوەستە بە ئامادەیی پێكهاتەكان بۆ سازشكردن، بەتایبەت لە وەزارەتە سیادی و هەستیارەكان.
لە ڕاپۆرتەكەی ڕۆژنامەی
ئەلعەرەبدا هاتووە، پسپۆرانی پێوەندییەكانی سیاسی قسە لەسەر ئەگەری ئاڵوگۆڕی پۆستە وەزارییەكان لە ناو پێكهاتەكان دەكەن، وەك پەروەر و خوێندنی باڵا، پیشەسازی و كشتوكاڵ، دانوستانەكان تا ئێستە نەگەیشتوون بە قۆناغی كۆتایی و لێكگەیشتنەكانی ئێستە نزیك لە دانانی هێڵێكی گشتی كە توانای هەمواركردن و دەستكاریكردنی هەبێت.
هەر گۆڕانكارییەك لە دابەشكردنی پۆستە وەزارییەكان دەرگە بە ڕووی دووبارە پێكهێنانەوەی هاوپەیمانییە سیاسییەكان لە نێو پێكهاتەكان و لایەنەكان دەكاتەوە، بەردەوامی كێبەركێش لەسەر وەزارەتە سیادییەكانی وەك دەرەوە و ناوخۆ و دارایی، تەنگژەكانی حكوومەتەكانی پێشوو دروست دەكاتەوە،ئەو پۆستە وەزارییانە دەگۆڕێن بۆ ناوەندی هەژموونی حزبی لەبری ئەوەی ببن بە ئامرازێكی بەڕێوەبردنی دەوڵەت.
یەكێك لە ئاڵنگارییەكانی بەردەم زەیدی هەوڵدانیەتی بۆ سەركەوتن لە ناو خواستی سیاسی و حزبی و پێویستییەكانی بەڕێوەبردنی حكوومەتی چالاك و یەكگرتوو.
هەرێمی كوردستان ئەو گەڕەی دانوستانەكانی كردووەتە دەرفەتێك كە پێگەی خۆی لە هاوكێشەی سیاسی عێراق بەهێز بكات، نەك تەنیا لە دەسكەوتنی پشكی وەزاری، بەڵكو بۆ گەرەنتی بەردەوامی بە هاوسەنگیدان لە دەسەڵات و پێوەندییەكان لە نێوان هەولێر و بەغدا. بە تایبەت دۆسیە هەڵپەسێردراوەكانی نێوان هەردوولا لە بودجە و نەوت و ناوچە ناكۆكی لەسەرەكان لە هەر گفتوگۆیەكی پێكهێنانی حكوومەت بەشدارن و دەخرێنە بەرباس.
سەردانەكەی زەیدی بۆ هەرێمی كوردستان وێستگەیەكی زیندوو و بەهێزە لە ڕێڕەوی پێكهێنانی حكوومەتی نوێی عێراق، بەڵام دۆسیەكان بە تەواوی كۆتاییان پێ نەهاتووە، شانۆی سیاسی تا ئێستەیش كراوەیە بۆ دانوستان لە ناو لایەنەكانی شیعە و سوننە و كورد لە سێبەری دەستوەردانی سیاسی و بەرژەوەندییەكاندا.
سەركەوتنی حكوومەتی نوێ بە بڕوای چاودێران، بە سەركەوتنی لە پێكهێنانی حكوومەت ناتوانرێ بپێورێت، بەڵكو لە توانای بۆ گواستنەوه لە لۆجیكی بەشبەشێنەی حزبی و پێكهاتەیی بۆ لۆجیكی هاوبەشایەتی ڕاستەقینە لە بەڕێوەبردنی دەوڵەت.