لە ئامەدی باكوری كوردستان، بە ئامادەبوونی هاوسەرۆكانی گشتیی دەم پارتی، بەرپرسانی حكوومی و نوێنەرانی ڕێكخراوەكانی كۆمەڵگەی مەدەنی، "دیداری ئاشتی و ئازادیی كۆمەڵایەتی" دەستی پێ كرد و تێیدا دووپات لە پێویستیی دەستپێكردنی قۆناغێكی نوێی ئاشتی بۆ چارەسەری پرسی كورد كرایەوە.
دوێنێ سێشەم 12ی ئایاری 2026 لە شاری ئامەد، دەیان سیاسی و كەسایەتی و ئەكادیمی و رۆژنامەنووس و هونەرمەند و نوێنەرانی باشووری كوردستان بەتایبەت پارێزگارەكانی هەولێر و دهۆك بانگهێشت كرابوون، یەكەم ڕۆژی دیدارەكە بەڕێوە چوو. تونجەر باكرهان هاوسەرۆكی گشتیی دەم پارتی لە گوتارێكدا ئاماژەی بە پێگەی شارەكە كرد و ڕای گەیاند: "ئامەد شارێكی تایبەتە و كلیلی زۆربەی كێشە سیاسییەكان و ئاشتیی وڵات لە ئیرادەی ئەم شارەدایە".
لە بەشێكی تری دیدارەكەدا وەیسی ئاكتاش سكرتێری پێشووی عەبدوڵا ئۆجەلان، تیشكی خستە سەر ڕیشەی كێشەكان و گوتی: "پرسی كورد ئەنجامی ڕقی گەلان نییە لە بەرانبەر یەكتر، بەڵكو بەرهەمی ئەو زەینییەتە نكۆڵیكارەیە كە ناسنامەی گەلانی ئەم ناوچەیە ڕەت دەكاتەوە". داوایشی كرد كۆتایی بە سیاسەتی نكۆڵیكردن بهێنرێت، بۆ ئەوەی پێكەوەژیانێكی ڕاستەقینە بێتە ئاراوە.
دایكان و چالاكانی بەشدار لە دیدارەكەدا پەیامێكی ڕوونیان ئاراستەی حكوومەت كرد و داوایان كرد، پێویستە دەوڵەت لە ئازارەكانیان تێبگات و پێگەی عەبدوڵا ئۆجەلان بۆ سەركەوتنی پرۆسەی ئاشتی بە فەرمی دیاری بكرێت، چونكە بەبێ ئەو هەنگاوە پرۆسەكە ناگاتە ئامانجی كۆتایی.
ئەم دیدارە بۆ ماوەی پێنج ڕۆژ لە شاری ئامەد بەردەوام دەبێت و بڕیارە چەندان پانێڵ و سیمیناری تایبەت بە دیموكراسی، مافەكانی مرۆڤ و میكانیزمەكانی گەیشتن بە ئاشتییەكی بەردەوام لە ناوچەكەدا پێشكەش بكرێن.
هاوسەرۆكی گەورە شارەوانیی ئامەد سەرا بوجاك، ئاماژەی بەوە كرد كە ئامانجی كۆڕبەندی ئاشتی و ئازادیی كۆمەڵایەتی، هێنانەپاڵی دەنگ و ڕەنگە جیاوازەكانە. بوجاك گوتی: "مێژووی ئەم وڵاتە زۆرجار بە شەڕ و كۆچبەری ناسراوە، تێكۆشانی چەندان ساڵەی گەلەكەمان پڕ بووە لە سەبر و خۆڕاگری. سەرەڕای هەموو زەحمەتییەكان، ئێمە پێكەوە بۆ ئاشتییەكی شكۆمەندانە كار دەكەین. ئێمە بەڵێن دەدەین كە ئاشتی بەدی دەهێنین و دەمانەوێ ئەم هاودەنگی و دیدارانە بەردەوام بن."
سەرۆكی گشتیی دەم پارتی تونجەر باقرخان گوتی، ئامەد شارێكی ئاسایی نییە و ئەو شتەی شارێك دەكاتە شار، ناڕەزایەتی، ویژدان و باری مێژوویەتی. گوتی: "زۆر سیاسەتمەدار لەم شوێنەوە پەیامی گرنگیان داوە. ڕێگەی ئاشتییەكی شكۆمەندانە و چارەسەرییەكی هەمیشەیی بە ئامەددا تێدەپەڕێت. كلیلی زۆر گرێكوێرەی سیاسی لە ئیرادەی ئامەددایە. كاتێك ئەم ئیرادەیە لەگەڵ پێرسپێكتیڤی چارەسەری ئەنكەرەدا یەك دەگرێتەوە، ئەو پێرسپێكتیڤە كێشە هەرە ئاڵۆزەكانی ناوچەكە چارەسەر دەكات. ئامەد، توركیا و هەموو گەل و باوەڕییەكانی لەم جیۆگرافیایەدا دەژین، شایانی ئەمەن.
گوتیشی، ئەم شارە ئازار، سەبر و بەرخۆدان زۆر باش دەزانێت. بەڵام ئەمڕۆ دەبێت ئێمە ئەم شتانە پێكەوە تاوتوێ بكەین. ئێمە ئازار، سەبر و بەرخۆدانێكی مەزنمان كۆ كردووەتەوە. چیتر ئێمە تەنیا ئەو بارانە هەڵناگرین، ئێمە دەیانگوێزینەوە. ئەو شتانەی بە بەرخۆدان بەدەستمان هێناون، 'كۆمەڵگەی دیموكراتیك و پرۆسەی ئاشتی' پێ بنیات دەنێین. لەبەرئەوە ئەو شتانەی لە ماوەی پێنج ڕۆژدا دەگوترێن تەنیا داواكاری نین، دەبێت وەك بانگەوازێكی بەهێز بۆ داهاتووی توركیا سەیر بكرێن."
'بەدوای حەقیقەتدا دەچین'
باقرخن سەرنجی بۆ "پەیماننامەی قادش" ڕاكێشا و گوتی: "پەیماننامەی قادش زۆر گرنگە، چونكە وەڵامی ئەو پرسیارەی 'بۆچی دەبێت ئاشتی هەبێت؟' لەوێدایە. قادش سەلماندوویەتی كە شەڕ هیچ كێشەیەك چارەسەر ناكات و داهاتووی دوو گەل تەنیا لەسەر یەكتر ناسین دەتوانێ بنیات بنرێت. قادش بە نووسینی بزماری نووسراوە. ئێمەش دەتوانین لەم سەدەیەدا هەمان ئاشتی بە یاسا، عەقڵ و بە ویژدان بنووسینەوە. بەسە كە بڕوا بكەین ئاشتی دەتوانێ ئەو شتانەی شەڕ چارەسەری نەكردوون، چارەسەریان بكات. یەكێك لە بەهێزترین گوتەكانی كۆمار، "ئاشتی لە وڵات، ئاشتی لە دنیایە". ئەم گوتەیە بەرپرسیاریەتی بنیاتنانی ئارامی، دادپەروەری و یەكسانی لە ناوخۆشدا دەخاتە سەر شانی ئێمە. ئاشتی لە وڵات، تەنیا بە یاسا و یەكسانی لە وڵاتدا دەكرێت. دووركەوتنەوە لە شەڕ و پاراستنی كۆمەڵگە لە داڕمان، ئازایەتییەكی وایە كە سەركەوتن لەگەڵ خۆیدا دەهێنێت.
باسی لەوەش كرد، ئەمڕۆ توركیا پێویستی بە سیستمێكی سیاسیی ڕاست هەیە. دەبێت ئەم سیستمە دیموكراسی هەرێمی، دادپەروەری و ئازادی پێكەوە بكێشێت. كێشەكە كێشەی سەركەوتنی لایەنێك و دۆڕاندنی لایەنێكی تر نییە، كێشەی لە دەرەوە هێشتنەوەی كەسێك و سەربەرزیی ئەوی تر نییە. كێشەكە بنیاتنانی سێبەرێكی چارەسەرییە كە ڕێزی هەموو زمان و ناسنامەیەك دەپارێزێت. ناوی ئەمە عەقڵی هاوبەشی بەرزە كە هەموو ڕەنگەكانی لەم وڵاتەدا دەژین لە ژێر ئەو سێبەرەدا كۆ دەكاتەوە. ئێمە بە خزمەتكاریی ڕێگەی ئاشتی سەربەرز دەبین. ئێمە شەو و ڕۆژ بۆ ئاشتی ئارەق دەڕێژین و كار دەكەین. ئێمە بەدوای ئەو حەقیقەتەدا دەچین كە باوەڕمان پێیەتی."