ئایا جەنگی ئەمەریكا و ئێران سەر لە نوێ دەستی پێ كردووەتەوە؟ یان دانوستانە نەرمەكان بۆ دانوستانی زبر گۆڕاون و دانیشتن لە هۆڵە داخراوەكان بۆ چەك و بۆردمانكردن دووبارە لار بووەتەوە.
وا دەردەكەوێ چارەنووسی ئەم ناوچەیە ئەوەیە كە هەمیشە لە دۆخی ململانێدا بێت، لە دوای دەركەوتنی هەرەسی دانوستانەكان، واشنتن و تاران گەڕێكی نوێی گرژییەكانیان دەست پێ كردووەتەوە و مووشەك و درۆنەكانیان بە ئاسمانی وڵاتانی ناوچەكە دەڕوات، لە كاتێكدا سامانی سروشتی نەوت و غازیش سووتەمەنی ئەو جەنگ و كارتی گوشارن بەسەر یەكترەوە.
ئەو هەرەسەی دانوستانەكان هاوكات بوو لەگەڵ دوو
ڕووداو لە ناوچەكە، یەكەمیان تەرمی ڕێبەری كوژراوی ئێران عەلی خامنەیی و ڕێوڕەسمی پرسە و بەخاكسپاردنی بوو، دووەمیشیان دیداری لووتكەی وڵاتانی ناتۆ بوو لە حەوت و هەشتی ئەم مانگە لە ئەنكەرە، كەواتە ئەو دوو رووداوە چی گۆڕی و بۆچی مێزی دانوستانەكانی هەڵگێڕایەوە؟
ڕێوڕەسمی پرسە و بەخاكسپاردنی خامنەیی نمایشێكی هێز و خواستی تۆڵەكردنەوە بوو لە پەیامی ڕژێمی ئیسلامی ئێران، تەرمی خامنەیی لە شارەكانی ئێران و عێراق وەك تاران و قوم و نەجەف و كەربەلا هاتە گێڕان بەر لەوەی ببرێتەوە زێدی خۆی لە شاری مەشهەد، ئەمەیش دیمەنێكی سیمبولی گەورەی بەخشی، چونكە بە ملیۆنان كەس ئاڵای سوور و دروشمەكانی تۆڵەكردنەوە و داواكردنی سەری دۆناڵد ترەمپی سەرۆكی ئەمەریكا.
ئەو بزاوتە جەماوەرییە تووڕەییە و نائامادەیی ڕێبەری نوێ موجتەبا خامنەیی كە لە دوای 28ی شوبات/فێبرایەرەوە هەرگیز دەرنەكەوتووە، لەگەڵ بوونی زانیاری لەسەر ئەوەی كە پاسداران ڕێ نادەن دەربكەوێت، لە ترسی بۆردمانكردن و كوشتنی، ڕاپۆرتەكان ئاماژە بە بوونی ململانێی قووڵ لە ناو سەركردایەتیی سیاسی و سەربازیی ئێران بوونی هەیە، بەشێكیان لەگەڵ دانوستان و بەشێكیان لەگەڵ بەردەوامبوونی جەنگن.
توندڕۆكانی ئێران كە پشتیوانی بەردەوامی جەنگ دەكەن، وەبەرهێنانیان لەو كۆبوونەوە جەماوەرییە ملیۆنییە كرد، تا وەك وەڵامێك بۆ بەرەی میانڕۆ بەكاری بهێنن، لیوا عەلی عەبدوڵاهی فەرماندەی ئۆپراسیۆنەكان لە دەستەی سوپاسالاری هێزە هاوبەشەكان گوتی، واشنتن و ئیسرائیل پێویستە پرسەبار و خەمبار بن، چونكە ڕێبازی تۆڵەكردنەوە بە بەهێزی بەردەوامی دەبێت.
بەگوێرەی شیكارییەكانی ئەسیۆشەیتد پرێس، ئەو بەیەكەوە بوونە ڕووكەشەی سەركردایەتیی ئێران، ناكۆكی و ململانێی قووڵی لە ناوخۆی ئەو وڵاتە نەشاردەوە، مەرگی خامنەیی لە نێوان توێژی فراوانی هاووڵاتییان خۆشحاڵی لێ كەوتەوە، چونكە میراتی ئەو ڕەشەكوژی و تەنگژەی ئابووری خنكێنەر بوو، كە خەمی ئاسایی ڕۆژانەی خەڵك بۆ ململانێ و جەنگ لە پێناوی مانەوە و خواردن و دانی كرێی خانوو گۆڕا.
سەرەڕای زۆری ئەو توێژە، بەڵام هاتنە سەر شەقام و بەشداربوون لە پرسەی خامنەیی لەلایەن توێژێكی ئێرانەوە، كە میدیاكانی ئەو وڵاتە بە ڕاپرسییەكی میلی ناویان برد لەسەر ڕێبازی میحوەری موقاوەمە و ئەو میحوەر و ڕاپرسییە پشتیوانی بەردەوامبوونی جەنگ دەكات، ئەمەیش جۆرێك لە متمانەی بە ڕژێم دا تا سەركێشی بكات و هێرش بكاتە سەر كەشتییەكان.
لەلایەكی ترەوە لووتكەی ناتۆ لە ئەنكەرە، وەك لایەنێكی یەكلاكەرەوەی پشتیوانیی جووڵە سەربازییەكانی ئەمەریكا لە دژی ئێران لەمدواییە دەكرێ هەژمار بكرێت، دوای ئەوەی مارك رووتەی ئەمینداری گشتیی ناتۆ لە بەردەم ڕۆژنامەوانان گوتی، هێرشە نوێكانی ئەمەریكا پێویست بوون، بۆ وەڵامدانەوەی بەهێزی ئێران لە پێشێلكردنی تەواوی ڕێككەوتنی ئاگربەست لە نێوان هەردوولا.
ئەو پەسن و پیاهەڵدانەی وڵاتانی ئەوروپا و ناتۆ بە سەرۆكی ئەمەریكا لە بەرانبەر بۆردمانكردنی ئێران، بە تەواوی ناڕوون دەبێت ئەگەر پێوەست بكرێ بەو باجە گەورەیەی ئابووری ئەوروپا دەیدات بەهۆی داخستنی گەرووی هورمزەوە، بەڵام لە دیوێكەوە زۆر لۆجیكییە ئەگەر ئاڵنگارییەكانی ناوخۆ كە باڵی بەسەر سروشتی گفتوگۆكان كێشابوو بە هەند وەربگیرێن.
سەركردەكانی ئەوروپا لە میانەی لووتكەی ناتۆ لە ئەركێكی قورس و گەورەدا بوون، بۆ ڕازیكردنی دۆناڵد ترەمپ و باوەڕهێنانی بە هێشتنەوەی ئەمەریكا لە ناو ناتۆ و بەردەوامبوون لە بەدیهێنانی ئەركەكانی ناتۆ، بەتایبەت كە ترەمپ بەردەوام دووپاتی لەوە دەكردەوە بە تەواوی لە ناتۆ بێ هیوا بووە، بەهۆی پشتیوانی نەكردنی وڵاتانی ناتۆ لە میانەی جەنگی ئەمەریكا لە دژی ئێران، هێمای بۆ ئەوەیش كرد كە بایكۆتی لووتكەی ناتۆی دەكرد، ئەگەر بەهۆی پێوەندییە باشەكەی لەگەڵ رەجەب تەیب ئەردۆغانی سەرۆك كۆماری توركیا نەبووایە و تیشكی خستەسەر كشانەوەی زیاتری هێزەكانی ئەمەریكایش لە ئەوروپا.
ئایا ناتۆ بە كردەیی ملكەچی داواكارییەكانی ترەمپ بوو، دوای ڕاگەیاندنی لە گرێبەستی چەكی زەبەلاح كە بڕەكەی گەیشتە 50 ملیار دۆلاری ئەمەریكی، بۆ كەمكردنەوەی بارگرانییەكانی سەر واشنتن و هاوڕابوون و هاوبەشیكردن لە هێرش و پەلامارەكان؟
بەگوێرەی شرۆڤەیەكی ناوەندی توێژینەوەی ستراتیجی نێودەوڵەتی، ململانێكە سنووری توانا سەربازییەكانی هەردوولای بڕیوە و گۆڕاوە بۆ تاقیكردنەوەی خێرایی هێزی بەرگەگرتنی سیاسی، تاران وەبەرهێنان لەسەر ئەوە دەكات كە سەرەڕای ئاڵۆزی ناوخۆیی و خراپی دۆخی ئابووری، دەیەوێ زیان بە ئابووری دنیا بگەیەنێت، تا ئەمەریكا ناچار بكات سزاكانی سەری هەڵبگرێت، لە بەرانبەردا ئەمەریكا هەمان هاوكێشە بە پێچەوانەوە جێبەجێ دەكات، سەرەڕای ترسی لە بەربەستەی ناوخۆیی و كوشتنی زیاتری ئەمەریكییەكان بەر لە هەڵبژاردنی نیوەی ئەمەریكا.