ئەمساڵ بە سێ زمانی جیاواز، سێ كتێب لەبارەی ئەحمەدی خانی بڵاو دەبنەوە، "مەم و زین و تاسەی سەربەستیی: نزیككردنەوەیەكی هێگلیی"، "مەم و زینی ئەحمەدی خانی و باڵادەستیی ئەدەبیاتی فارسیی"، " بیری نەتەوەیی لە مەم و زینی ئەحمەدی خانیدا".
ئەحمەدی خانی كە ئێستە وەك باوكی بیری نەتەوەیی لە كوردستان ناسراوە، بەردەوام كتێب و لێكۆڵینەوەی لەبارەوە دەنووسرێت.
تازەترین چاپكراو بەزمانی كوردی و بیانی سێ كتێبن لەسەر خانی بەناوەكانی "مەم و زین و تاسەی سەربەستیی: نزیككردنەوەیەكی هێگلیی، نووسینی پێشڕەو محەمەد، بە ئەڵمانیی چاپ دەكرێت، "شیعری كلاسیكی كوردیی وەك ئەدەبی جیهانیی: مەم و زینی ئەحمەدی خانی و باڵادەستیی ئەدەبیاتی فارسیی، میخیل لیتسنبێرگ، لایدن-ئەمستردام ئینگلیزیی چاپ دەبێت. هاوكات بیری نەتەوەیی لە مەم و زینی ئەحمەدی خانیدا" نووسینی فەرهاد شاكەلی، بەكوردی چاپ دەكرێت.
لەمبارەیەوە پێشڕەو محەمەد رای گەیاندووە، نووسینی كتێبەكەی خۆمم تەواو كردبوو، بەڕێكەوت نوسخەیەكی كتێبە ئینگلیزییەكەی شاكەلیم لە كتێبخانەی گشتیی بەرلین بینی و چاوێكی خێرام پێدا خشاند، كتێبەكەی لیتسنبێرگ-یش مانگی هەشت بڵاو دەبێتەوە.
لیتسنبێرگ زاراوەی «ئەدەبی جیهانیی» بۆ مەم و زین بەكار دەهێنێت، چەمكەكە یەكەمجار گۆتەی شاعیری ئەڵمانیی بەكاری هێناوە. لەو سەردەمەدا كە گۆتە دەینووسی ئەڵمانە ڕۆمانتیكەكان زۆر سەرقاڵ بوون بە ڕاڤەی داستانی كەونارا و سەدەكانی ناوەڕاست و مۆدێرنەوە، پێشڕەو دەڵێت: من بە دوور و درێژیی لە كتێبەكەمدا ڕاڤەی هێگل بۆ داستانی كەونارا و مۆدێرن شی دەكەمەوە.
"ئەگەر خانی لەو سەردەمەدا بۆ ئەڵمانیی وەربگێڕدرایە، بێگومان لە گۆتە زۆر سەرنجڕاكێشتر دەبوو لە حافزی شیرازیش، بەوەدا حافز هیچ یەكێك لە بنەماكانی ئەدەبی داستانیی نییە، لە كاتێكدا لای خانی هەموو بنەماكانی هەن، بەشێكم بەناوی مەم و زین وەك داستان تەرخان كردووە و ڕاڤەی خۆم بۆ داستان بە ڕاڤەی هێگل بۆ ئیلیادەی هۆمیرۆس بەرەوپێش بردووە". پێشڕەو وادەڵێت.
لە كۆتایشدا ئاماژە بەوە دەكات، بەهیوام وەك چۆن لە ناونیشانی یەكەمی كتێبەكەی لیتسنبێرگدا دیارە، مەم و زینی خانی، بە مانای وشە، ببێتە بەشێكی گەورە لە ئەدەبی جیهانیی. ئەمەش ئەركی ئەم نەوەیە و نەوەكانی ترە ئەم كارە بكەن.