ئایا كوردبوون چركەساتێكە؟

PM:01:33:22/02/2026 ‌
ئایا كوردبوون لەو چركەساتەدایە كە شەقام بە هاوهەڵوێستی و یەكگوتاری لە بەرانبەر مەترسیی لەسەر بوون و ناسنامە، دەریدەبڕین، یان دەبێ كوردبوون وەك بوونێكی ئەنتۆلۆجی ژیان و حەتمیەتێكی مێژوویی ببینین كە بەردەوام دەبێ لە كۆنەستی میلی و هزری تاكەكاندا بێت و هەمیشە لە بارودۆخە ئاساییەكانیشدا، هەست بكەین كوردبوون بەشێكە لە بوونمان؟

بێگومان شتێكی سروشتییە كاتێ نەتەوەیەك دەكەوێتە بەردەم هەڕەشەی سڕینەوە و نەمان، كاردانەوەكانی گوتاری بەرەنگاریی و گوزارشتكردن لە شوناسی بوون، توندتر و بەهێزتر دەبن و لێرەدا جۆرێك لە هوشیاریی گشتی و ڕۆحی بەرەنگاریی بە كۆمەڵ دروست دەبێت، وەك ئەوەی لە پەراوێزی شەڕی حكوومەتە داعشییەكەی شەرع بەرانبەر بە كوردانی ڕۆژئاوا بینیمان. بۆ یەكەمجار ئەو مەترسییە، وەك مەترسییەكی لۆكاڵی نەبینرا، وەك ئەوەی هەڕەشە و مەترسییەك بێت بۆ سەر پارچەیەكی دیاریكراوی كوردستان، بەڵكو لە ئاستی یەكگوتاریی نەتەوەییدا بەرەنگار بووینەوە لە هەموو پارچەكانی كوردستان و تاراوگە، خرۆشاین. 

بێگومان ئێمە نەتەوەیەكین دیفاكتۆی سیاسی و جیۆگرافی و جیۆپۆڵەتیكی و زەبری مێژوو، ناچاری كردووین لە گۆشەیەكی پڕ لە دوژمن و هزری شۆڤێنیدا بژین، هەموو كات ئەم هزرە مەترسییەكی گەورە و ڕاستەقینەیە لەسەر بوونمان، ئەگەر لە بەرانبەردا گوتاریی بەرگرییمان نەبێت، ئەوا بوونمان دەسڕنەوە. 

مەترسییەكانی ئەو ئەقڵە شۆڤێنییە هەر لەسەر شوناسی سیاسی و ناسنامەی نەتەوەیی ئێمە نییە، بەڵكو لە ئاستی فەرهەنگی و كولتووری و كایەكانی تری ژیانیشدا كارایە، ئەم بارودۆخە لۆجیكێك دەخوازێت كە ئێمە بەردەوام كوردبوون وەك بەشێك لە بوونمان ببینین، نەك تەنیا ئەوكاتانەی مەترسییەك دێت، بەڵكو گوزارشتكردن لە كوردبوون، دەبێ لە ئایدیا و تێڕوانین، پەروەردە و فێركردن، ڕەهەندی كولتووری و فەرهەنگی، ئایدیای سیاسی و كۆنەستی میلی، كۆی كۆمەڵگەدا، ڕەنگ بداتەوە. 

كوردبوون دەبێ وەك بوونێكی ئەنتۆلۆجی و مێژوویی ببینین و بەردەوام ئەو هەست و تێگەیشتنەمان هەبێت كە ئێمە كوردین، لە هەر بارودۆخێكی ئاسایی یان نائاساییدا بین، دەبێ گوزارشت لەو شوناسە سیاسی و نەتەوەییەمان بكەین و وەك گوتار و هەڵوێستێكی هاوبەش ئەنالیزەی بكەین. كوردبوون، هەست و كردەیەك نییە لەگەڵ دروستبوونی مەترسییەك لە پارچەیەكی كوردستاندا، ڕاگوزەرانە بۆ چەند ڕۆژێك دەربكەوێت و نیشانی دنیای بدەین ئێمەیش هەین، بەڵكو بوونمانە و هەركات ئەو بوونە كەوتە بەر مەترسی، ئەوا كۆی نەتەوە لە مەترسیدایە. 

كوردبوون، پێوەست نییە بە پارچەیەكی دیاریكراوی كوردستانەوە، بە پێچەوانەوە یەكەیەكی گرێدراوی ڕۆحی و نەتەوەیی و جیۆگرافییە و دوژمنان لەبەر هەر هۆیوك بێت، ئەو یەكەیان لە یەكتری جیا كردووەتەوە، بەڵام ئیشی كورد گرێدانەوەی ئەو یەكەیە بە یەكترییەوە، ئەویش بە ڕۆحی یەكپارچەیی نەك جیۆگرافیایەكی دیاریكراو. بەو مانایەی ناكرێ تۆ پشتگیری سەربەخۆیی رۆژئاوا بكەیت، بەڵام دژی ئەزموونی هەرێمی كوردستان بی، كەواتە ئەوانەی بڕوایان وایە كوردایەتیی تەنیا لە ڕۆژئاوا یان باكور هەیە و ڕۆژهەڵات و باشوور كوردایەتییان لێ ناكرێت، ئەوانە كوردانە بیر ناكەنەوە، بەڵكو مرۆڤی سۆزدارن، لە بری ئەوەی دیدگایەكی نەتەوەیی و كوردستانیان هەبێت، ئایدۆلۆجی و حزبین، لە بری ئەوەی سەربەخۆ بیر بكەنەوە، بۆ بەرژەوەندییەك بیر دەكەنەوە.
 
بە كورتی، دەبێ هەوڵ و تێكۆشانی ئێمە لە پێناو كورددا یەكپارچە و نەتەوەیی بێت، نەك لێرە هەڵوێستێك بنوێنین، لە پارچەیەكی تر هەڵوێستێكی دیكە. 

لە دیدی كوردێكی ڕاستەقینە و كوردپەروەردا، هیچ جیاوازییەك لە نێوان پارچەكانی كوردستاندا نییە و كوردایەتیی ئەگەر لە ناخ و بیركردنەوەدا بێت، ئەوا هەولێر و ئامەد و كۆبانێ و مهاباد هەر كوردستانن و جیاوازیان نییە و یەكن یەك، ئەوەیشی یەكێك لەو شارانە، یان پارچەیەكی كوردستان بسەپێنێت، ئەوا كوردانە بیر ناكاتەوە و گرێیەك مێشكی داگیر كردووە و لە كۆتاییدا دەكەوێتە خزمەتی شتێكی ترەوە نەك كوردبوون.