پێوەندیی نێوان وڵاتانی ئەنجوومەنی هاریكاریی كەنداو و ئێران لە ماوەی نیو سەدەی ڕابردوودا، هەمیشە ناسەقامگیر بووە و گرژییەكانی نێوانیان زۆر بووە، ئێستەش بەهۆی ململانێی ئەمەریكا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران، ئەم ناوچەیە كەوتووەتە بەردەم تاقیكردنەوەیەكی چارەنووسساز كە ئاسایشی ناوچەكە دەخاتە مەترسییەكی ڕژدەوە.
ئەو جەنگەی ئێستە بەرپا بووە، وڵاتانی كەنداوی دابەش كردووە. تاران وەك بەشێك لە بەرەی دوژمن سەیری ئەو وڵاتانە دەكات، چونكە پێی وایە سیاسەتەكانیان لەگەڵ واشنتن و تەل ئەبیب یەكدەگرێتەوە. وڵاتانی وەك سعوودیە، ئیمارات و بەحرێن ترسی ئەوەیان هەیە هەر جۆرە ڕێككەوتنێكی نوێی ئەتۆمی لە نێوان ئێران و ئەمەریكا، بەرژەوەندییەكانی ئەوان پشتگوێ بخات و تارانێكی "تووڕە" لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا بەجێبهێڵێت.
یەكێك لە هەڵە ستراتیجییەكانی ئەم وڵاتانە ئەوەیە كە دەیانەوێ ئاسایشی خۆیان لە ڕێگەی كڕینی چەك و هاوپەیمانی لەگەڵ ئەمەریكا بیپارێزن. مێژوو دەریخستووە كە ئەمەریكا تەنیا بەرژەوەندیی نەتەوەیی خۆی و ئاسایشی ئیسرائیلی بەلاوە گرنگ و لەپێشینەیە، نەك پاراستنی وڵاتانی كەنداو و ئاسایشی ناوچەكە.
مەترسیی بنكە سەربازییەكان و بەشداریی لە جەنگ
ئێستە بوونی بنكە سەربازییەكانی ئەمەریكا لەسەر خاكی وڵاتانی كەنداو، ئەو وڵاتانەی كردووەتە بەشێك لە شەڕەكە. ئێران ئەم بنكانە وەك ئامانجی سەربازی دەبینێت و هەوڵ دەدات ئامانجەكانی بپێكێت لە ناوچەكەدا. بەپێی زانیارییەكان:
ئیمارات بە شێوەیەكی كاریگەر لەگەڵ ئیسرائیل لە هاوكاریی سەربازی و هەواڵگریدایە.
هەندێك وڵاتی كەنداو فشاریان بۆ توندكردنی گەمارۆ دەریاییەكانی سەر ئێران دروست كردووە.
ئەم دۆخە وایكردووە وڵاتانی وەك عومان، قەتەر و كوێت كە سیاسەتێكی هاوسەنگتر پێڕەو بكەن تا كەمتر بكەونە بەر هێرشەكان، بە پێچەوانەی ئیمارات كە زۆرترین مووشەك و درۆنی ئاراستە كراوە.
ئاسایش لە ڕێگەی دراوسێیەتی نەك لە ڕێگەی چەك
گەورەترین پرسیار بۆ دانیشتووانی كەنداو ئەوەیە: ئایا ئەم بنكە سەربازییانە پارێزەرن یان سەرچاوەی نەهامەتین بۆ ئەوان؟ دەركەوتووە كە بەكارهێنانی خاكی كەنداو بۆ جەنگێك كە تەنیا لە بەرژەوەندیی نەتەنیاهۆ و ئیسرائیلدایە، گومانی گەورەی لای سەركردەكان دروست كردووە.
جەواد زەریف وەزیری پێشووی دەرەوەی ئێران، لە نامەیەكی ڕاشكاودا داوای لە وڵاتانی كەنداو كردووە، پێداچوونەوە بە ستراتیجی خۆیاندا بكەن و بەرەو نەخشەڕێگەیەكی هەرێمایەتی بڕۆن كە ئەمەریكای تێدا نەبێت.
ئەم قۆناغە مێژووییە سەلماندوویەتی كە ستراتیجی "ئاسایشی هاوردەكراو" و پشتبەستن بە هێزە بیانییەكان بۆ پاراستنی ناوچەكە، پڕۆژەیەكی شكستخواردووە و ناتوانێ سەقامگیریی ڕاستەقینە بەدی بهێنێت. ڕاستییەكی حاشاهەڵنەگر هەیە كە وڵاتانی كەنداو ناتوانن لە جیۆگرافیا و دراوسێیەتیی هەمیشەیی ئێران ڕابكەن یان خۆیان بەدوور بگرن، چونكە هەر هەوڵێك بۆ گۆشەگیركردنی تاران، تەنیا تێچووی تەناهی و سەربازیی ناوچەكە زیاتر و قورستر دەكات. ڕاستییەكەی گەورەترین هەڕەشە بۆ سەر پاشەڕۆژی ئەم وڵاتانە پێش ئەوەی مەترسیی دەرەكی بێت، ململانێ ناوخۆییەكان و ڕێگەدانە بە هەژموونی ئیسرائیل كە ناوچەكە بەرەو جەمسەربەندیی مەترسیدار دەبات. بۆیە تاكە ڕێگەی دەربازبوون و پاراستنی گەشەپێدانی ئابووری و سەقامگیریی درێژخایەن، گۆڕینی زمانی هەڕەشەیە بۆ دیالۆگی ڕاستەوخۆ و لێكتێگەیشتنی ستراتیجی لەگەڵ تاران، لێكتێگەیشتنی ڕاستەوخۆ تەنیا بژاردەیەكی دیپلۆماسی نییە، بەڵكو تاكە جێگرەوەی تاقیكراوەیە بۆ دوورخستنەوەی مەترسیی پێكدادان و جەنگ كە هەمووان پێكەوە دەسووتێنێت.
كاتی ئەوە هاتووە وڵاتانی ناوچەكە كۆتایی بەو وەهمە سیاسییە بهێنن كە پێی وایە دەكرێت ئاسایش لەودیو سنوورەكانی خۆیانەوە لە تەلئەبیب یان واشنتۆنەوە بێتە كڕین، چونكە مێژوو سەلماندوویەتی كە هێزە نامۆكان تەنیا بۆ بەرژەوەندیی كاتی خۆیان لە ناوچەكەدان و لە كاتی تەنگانەدا قەڵغانی پاراستن نین. سەقامگیریی ڕاستەقینە تەنیا ئەو كاتە دێتە دی كە وڵاتانی ناوچەكە، بگەنە ئەو باوەڕەی كە ئاسایشی هەریەكێكیان بەستراوەتەوە بە ئاسایشی ئەوی ترەوە، نەك بە پشتبەستن بەو هێزانەی كە سوود لە ململانێی دراوسێكان دەبینن.